Typewriter
 
  • Phạm Đức Minh

ỨNG TÁC ONLINE VÀ CÁCH NGHỆ THUẬT "ỨNG TÁC" VỚI DỊCH BỆNH

Giống như đa số các hoạt động, ứng tác khi phải diễn ra trong mỗi trường online, mất đi sự vẹn nguyên của nó.


Một khán phòng vài chục đến vài trăm người, giờ đây thay thế bằng mỗi người ở một phòng nhìn nhau qua màn hình máy tính. Những bạn diễn thường ngày tràn đầy năng lượng, hoạt bát, bây giờ chỉ còn một nửa thân trên. Nếu đường truyền mạng ổn thì còn nghe rành rọt tiếng nhau nói. Còn nếu đen đủi mạng của một người có vấn đề, thì rất dễ lỡ mất lời đối phương. Mà trong diễn kịch ứng tác, lắng nghe là một kĩ năng vô cùng quan trọng. Không tập trung nghe lời bạn diễn nói, cảnh diễn rất khó phát triển. (Chính vì vậy mà thành tựu lớn nhất một diễn viên ứng tác đạt được, không phải là khả năng phản ứng, đưa ra câu thoại sáng tạo, mà là kĩ năng lắng nghe đối phương).


Thế nhưng trên hết, cái thiếu sót lớn nhất của ứng tác online (cũng như mọi hoạt động tổ chức online) là chúng ta không được nhìn trực tiếp người đối diện cười vang sảng khoái. Không còn cái niềm vui nho nhỏ đến một buổi diễn ứng tác và bắt gặp một khuôn mặt nào đó vẫn còn căng cứng vì bộn bề cuộc sống, rồi chứng kiến gương mặt ấy dần dần giãn nở bởi niềm vui qua từng cảnh diễn trên sân khấu, để rồi đến cuối buổi diễn những căng thẳng ban đầu biến đi đâu lúc nào không hay, mà chỉ còn lại niềm vui tựa như của trẻ thơ.


Dịch bệnh khiến thói quen tập trung đi xem hài kịch như thế này phải dừng lại

Đó là một vài nỗi lo của mình sau khi biết các hoạt động trực tiếp đều phải dừng lại, bao gồm cả ứng tác. Những trăn trở ấy vẫn còn nguyên sau khi mình tham gia một vài buổi tập, buổi diễn jam. Kịch ứng tác là bộ môn sân khấu không có kịch bản từ trước, mọi cảnh diễn đều do các diễn viên sáng tạo ra ngay tại thời điểm đấy. Quan trọng hơn, kịch ứng tác đòi hỏi sự tương tác lớn giữa những người diễn viên trên sân khấu với nhau, và giữa diễn viên với khán giả ở bên dưới. Đấy cũng là điều làm nên sự khác biệt của kịch ứng tác so với các loại hình nghệ thuật khác. Tham gia một buổi diễn kịch ứng tác, ta thấy những niềm vui được cộng hưởng: khán giả càng cười vui, thì diễn viên trên sân khấu lại càng diễn sáng tạo hơn, và từ đó, khán giả lại cười lớn hơn nữa. Bởi vậy, mình đã luôn cho rằng ứng tác và online là không dành cho nhau.


Tất nhiên, dù trong bối cảnh nào thì mọi hoạt động vẫn tiếp tục diễn ra, để xây dựng sự "bình thường mới". Và vì bản chất của là "ứng tác", nên dù ở trong bối cảnh online, kịch ứng tác vẫn tiếp tục. Giống như cảm giác đi một đôi giày mới và cảm thấy một chút "cộm" chân lúc ban đầu, dần dần ứng tác cũng tìm thấy sự thoải mái.


Khán phòng ngày xưa chứa được tới hàng trăm người, nhưng cũng chỉ là những người sống trong cùng một thành phố. Giờ đây, một buổi diễn ứng tác online có thể quy tụ những người đến từ khắp mọi nơi: từ Hà Nội, Sài Gòn, Singapore,... Những câu chuyện trước và sau buổi diễn giờ đây có thể là về một nền văn hóa mà trước đây ta chưa từng biết đến, về những trải nghiệm có thể khiến ta phải tròn mắt. Những lúc thế này, thế giới của chúng ta không còn thu bé trong một căn phòng nữa, mà mở ra rộng lớn vô cùng.


Một điều về những buổi diễn kịch ứng tác trực tiếp, là đôi khi mọi thứ có thể trở nên quá "ồn ào", trong khi hôm đấy bạn lại cảm giác thiếu hụt năng lượng trầm trọng. Hoặc, đôi khi sự "ồn ào" cuốn chúng ta đi, khiến ta cũng trở nên ồn ào, để rồi bỏ lỡ những điều nhỏ bé xung quanh. Chúng ta không để ý người đối diện hôm nay có điều gì khác mọi khi, hình như là kiểu tóc khác, hay cách nói chuyện hơi khang khác, hoặc chỉ là một nụ cười.. tươi hơn thường ngày. Ở những buổi gọi online, mình mới "để ý" những chi tiết ấy nhiều hơn. Những lúc ấy, đối với mình, ứng tác online không chỉ mở ra một thế giới rộng lớn hơn, mà còn là một thế giới có chiều sâu hơn. Đặc biệt trong thời điểm giãn cách xã hội, khi mà mọi người chỉ có thể ở yên một chỗ, và mọi cuộc gặp mặt bạn bè, hẹn hò đều phải ngưng lại, chúng ta rất dễ cảm thấy như bản thân mình cũng lạc lối, mất phương hướng. Khi đó, ứng tác online sẽ trở thành cơ hội cho mỗi người "để ý" và "được để ý", và giúp tiếng nói của bản thân chúng ta được cất lên trong khoảng thời gian này. Ứng tác online có thể trở thành một cộng đồng, một nơi để chúng ta chia sẻ, để cười, để tìm thấy sự "ồn ào" và "lặng yên", miễn là bạn dũng cảm thử một lần.


Hãy thử một ứng tác online một lần. Dù là ở vai trò khán giả hay người diễn, thì biết đâu bạn sẽ tìm thấy một cộng đồng dành cho riêng mình!

Những thiếu sót về kĩ thuật của online lại được bù đắp bằng cách này hay cách khác. Chỉ nhìn thấy nửa thân trên của nhau, thì mình bù lại bằng việc cố gắng tưởng tượng nhiều hơn về bối cảnh, không gian. Nếu có trót bỏ lỡ lời bạn diễn, thì mình cũng "chơi" luôn với sự lỡ ấy. Dần dà qua nhiều buổi tập, buổi học ứng tác online, mình không còn suy nghĩ quá nhiều về thiếu sót của môi trường online nữa. Mình tập chấp nhận những điều không hoàn hảo, giống cái cách ứng tác và online chấp nhận nhau. Ừ thì, được gặp nhau tay bắt mặt mừng vẫn vui hơn. Nhưng suy cho cùng, trong điều kiện hiện nay, vẫn được gặp nhau (dù là online), được thể hiện bản thân đã là điều may mắn. Cảm giác chứng kiến hàng chục con người trên cùng một màn hình nở nụ cười tươi rói một lúc, còn hai bên tai nghe thì rộn ràng tiếng cười, đó thực sự là bức tranh, là thứ âm nhạc tuyệt diệu nhất.


Mình chưa từng nghĩ kịch ứng tác và online có thể bắt tay hợp tác. Hóa ra, online cũng không tệ như mình nghĩ (hoặc chỉ có ứng tác online là không tệ thôi!!).


LẨU ỨNG TÁC DIỄN RA VÀO TỐI THỨ SÁU HÀNG TUẦN. BẠN CÓ THỂ ĐĂNG KÝ XEM HOẶC DIỄN TẠI ĐÂY NHÉ!



Bài viết được thực hiện bởi Phạm Đức Minh - Biên tập, Biên kịch, Diễn viên Kịch ứng tác của Haha Hanoi.