Typewriter
 
  • Trần Mạnh Cường

NGHĨA MAI - KHAI THÁC VĂN HOÁ VÀ NHỮNG LẦM TƯỞNG VỀ VIỆT NAM ĐỂ MANG LẠI TIẾNG CƯỜI


Nghĩa Mai là một diễn viên Hài Độc Thoại thế hệ đầu tiên của Việt Nam, hiện đang làm việc và sinh sống tại Dublin, Ireland. Cùng nghe những chia sẻ của cây hài trẻ này về quá trình theo đuổi môn nghệ thuật này:

Nghĩa Mai đang chăm chút những sản phẩm Hài của mình trong thời gian cách ly ở nhà tại Drumcondra, Dublin.


Mai cho biết bản thân đang hoá thân vào một nhân vật rất Việt Nam là Grandpa Mai. Một ông cụ với kho trí thức uyên thâm, luôn thôi thúc bản thân đưa ra những lời khuyên “khá là dị" mà chẳng ai cần. Với mục đích là làm cho người phương Tây làm quen với văn hoá Việt Nam bằng cách sử dụng hình tượng của một ông lão hư cấu.



Nhân vật Grandpa Mai


“Thứ tôi muốn đạt được chính là quảng bá văn hoá riêng của Việt Nam, chứ không phải văn hoá của châu Á đại chúng. Bởi tôi nghĩ rằng đã có rất nhiều người nói về điều đó (văn hoá chung của châu Á) rồi.”


SỰ LỐ BỊCH


Là một diễn viên Hài độc thoại gốc Việt, Mai thoải mái chia sẻ về những sự lố bịch của nạn phân biệt chủng tộc.


Mai cười: “Nó dẫn đề cho một tình huống lố bịch và tôi hưởng hợi từ sự lố bịch đó, như thể tôi nhận công trạng cho một việc mà tôi không làm.”


Mai thường châm chọc sự phân biệt chủng tộc xảy ra hàng ngày, mà ở đó người ta gán cho cậu ấy một danh tính hoàn toàn khác, đó chính là đỉnh điểm của sự lố bịch.


Trong một quán bar đông đúc tại Edinburgh năm 2015, sau khi Nhật Bản đánh bại Nam Phi trong một trận bóng bầu dục, mọi người đã đến và gửi lời chúc mừng tới Mai


Mai nói rằng cậu ý còn chẳng buồn giải thích cho bọn họ. “Rõ ràng tuyển Nhật Bản đã thi đấu hết sức. Dù tôi không phải người Nhật, nhưng tôi vẫn nhận hết những lời chúc mừng đó"


Năm 2016 tại sân khấu UK’s Chortle Student Comedy Award, cậu ấy đã viết về câu chuyện trên: “Bạn không thể làm mọi người mất vui được, người ta sẽ nói ‘À ừ, cụng ly nào’”.


“Tôi nghĩ đó là một trong nhiều trường hợp phân biệt chủng tộc mang ý nghĩa tích cực” Mai kết thúc câu chuyện của mình.


“Có tồn tại một số định kiến tích cực, bạn sẽ nhận được những lời tâng bốc về một lĩnh vực nào đó chỉ bởi gốc gác của bạn” Mai chia sẻ.


GẬY ÔNG ĐẬP LƯNG ÔNG


Mai bắt đầu sự nghiệp Hài độc thoại từ năm 2014 khi cậu ấy chuyển tới Scotland để học tại University of Edinburgh.


Ở đó, khi mới bắt đầu diễn Hài độc thoại, mọi người thường đọc sai tên của Mai, và trải nghiệm này đã trở thành một phần cuộc sống. Mai nói rằng điều này không làm cậu ấy khó chịu, nó đơn giản chỉ là tếu mà thôi.





Trên sân khấu, cậu ấy liệt kê những phiên bản khác nhau về cái tên của mình trước khán giả, một vài trong số đó nghe tệ đến mức mà cậu ấy được hưởng ứng từ khán giả.


“Tôi đã từng thấy người ta đọc sai tên của cậu ấy một cách không thể chấp nhận được", Matthew Tallon một người bạn của Mai chia sẻ.


Tallon, người đã quen Mai từ 2019, nói rằng cậu ấy biết cách sử dụng khiếu hài hước và tránh hạ thấp bản thân để kể về trải nghiệm bị phân biệt đối xử mà không làm khán giả cảm thấy nặng nề. Câu chuyện của Mai về những kẻ phát âm nhầm tên của cậu ấy, khiến khán giả cười về chính bản thân họ, điều này khiến câu đùa và ý nghĩa ấn sau nó đọng lại rất lâu khi buổi biểu diễn kết thúc”.


Cậu ta không hề nói: ‘Ha-ha, tôi có một cái tên rất là dị.’ Mà Nghia nói, ‘Ha-ha, tất cả những người đọc nhầm tên tôi là lũ ngốc,’” Tallon nói.


Mai rất nghiêm túc với nghề Hài kịch và khán giả của cậu ấy hầu hết là người da Trắng. Cậu ấy đã liên hệ với Tallon để có một xuất diễn trước cả khi Mai chuyển tới Dublin hồi tháng 09/2019.


Tallon khi đó đang điều hành một Comedy Club có tên B-Side tại Workman’s Club cho biết: “Cậu ta gửi cho tôi một bảng thành tích hết sức chi tiết về những gì cậu ấy đã làm”.


Hiện tại Mai ở chung một căn họ với Emman Idama, một diễn viên Hài da màu người Ireland.


Idama cười và cho biết rằng họ (Idama và Mai) cư xử đối lập nhau, Khi Idama đang nói về những điều làm bản thân phật ý, mắt và trán của anh ấy báo hiệu cảm xúc trước khi từ ngữ thoát ra khỏi miệng. Mai thì khác, khá là trầm tính, nhút nhát, mọt sách và sống nội tâm. “Tôi rất hướng ngoại, buổi sáng khi tối bước tới chào ‘Này chào anh bạn', mà cậu ấy chỉ trả lời, ‘Hello', tôi nghĩ, ‘Đấy không phải là thứ năng lượng mà tôi muốn thấy từ cậu'".


Idama bị ấn tượng bởi sự siêng năng khi viết luận văn tốt nghiệp trong thời gian cách ly và sự chỉnh chu khi viết Hài của Mai. “Cậu ta có thể viết 1000 từ trong vòng vài giờ đồng hồ, và tôi đang nói đến 1000 chữ được nghiên cứu tỉ mỉ, chứ không phải chỉ để lấp đầy trang giấy,”


PHÁT TRIỂN SỰ NGHIỆP


Grandpa Mai, vai diễn mới của cậu ấy, sẽ ra mắt khi những Comedy Club của thành phố mở cửa trở lại. Tuy nhiên, để sắp xếp được thời gian để biểu diễn là một vấn đề nan giải.


Để có được giấy phép lao động thông qua thị thực tốt nghiệp của mình, và ở lại Dublin lâu dài, Mai phải tìm một công việc phù hợp.


Mai nói: “Tôi luôn cố gắng lạc quan nhất có thể, nhưng đồng thời, có đôi lúc tôi chỉ muốn xả hết ra.”


Một giải pháp khả thi là chính phủ Ireland ban hành một dạng thị thực về văn hoá và nghệ thuật. “Dành cho những người đóng góp toàn thời gian cho mảng văn hoá nghệ thuật tại đây.”


Cậu ấy nói thêm: Một hệ thống hành chính tốt hơn hoặc "hướng dẫn rõ ràng hơn" có thể giúp giảm bớt sự lo lắng của mọi người về thời hạn nhập cư.


Tallon nói rằng những vấn đề cá nhân căng thẳng khiến anh ấy cảm thấy khó khăn khi diễn Hài. Chính vì thế Tallon ngưỡng mộ Mai khi duy trì việc mang lại tiếng cười trong khi những vấn đề nhập cư đang đeo bám phía sau. “Vẫn như mọi ngày, bước lên sân khấu mà vẫn mang đến sự những giấy phút vui vẻ”


Mai biết rằng những diễn viên Hài Việt Nam rải rác ở khắp nơi trên thế giới cũng đang gặp phải những vẫn đề tương tự và đang cố gắng có được một cuộc sống riêng nhờ vào động lực từ Hài Kịch.


Mai thường trò chuyện với những diễn viên Hài Việt Nam khác trên kênh Podcast của mình, The Hot Potcast – a podcast where Vietnam laughs with the world.


Tìm kiếm một chỗ đứng


Idama, người lớn lên tại Blanchardstown (Ireland), cho biết những người làm Hài da màu phải đối mặt với trở ngại lớn trong việc hoà nhập vào cộng đồng Hài địa phương, mà theo như anh ấy miêu tả là “chia bè kéo cánh".


Các mối quan hệ cá nhân đã tạo nên những cơ hội cho cộng đồng Hài nhỏ tại Dublin, điều này tạo áp lực lên những diễn viên mới đến thành phố (Dublin) và những diễn viên người da màu như anh ấy phải nỗ lực hơn để kết nối với khán giả ở trên sân khấu.


“Tôi cho rằng hầu hết các Comedy Club ở Dublin, trừ Laughter Lounge ra, được điều hành bởi các diễn viên Hài, và họ giống như một bè phái".


Trong khi Idama cảm thấy nản lòng vì xuất thân từ bên ngoài Ireland, thì Mai lại lạc quan hơn. Tuy rằng Mai kết thân với nhiều diễn viên Hài khác, nhưng cậu ấy vẫn nói: “Tuy nhiên, tôi không cho rằng thuộc bất kỳ bè phái nào". “Nếu bạn hài hước và làm cho khán giả cũng như những người diễn khác cười, mà bạn lại dễ gần nữa thì nhiều cơ hội sẽ đến".


Idama, nhíu mày khinh bỉ khi nói về sự chủ nghĩa bố thí cho Hài Kịch (“Tôi không muốn có mình được biểu diễn chỉ vì tôi là người da đen"), lo lắng rằng những diễn viên Hài sẽ đánh mất bản thân khi gia nhập vào mấy hội nhóm.


Diễn viên Hài không nhất thiết phải đánh đổi cá tính để làm hài lòng bất kỳ ai cả, bởi vì cuối cùng “Bạn chẳng thể làm tất cả mọi người hài lòng".


Về phần của Mai, điều quan trọng nhất đó chính là cho khán giả biết rằng Việt Nam còn có nhiều điều hay ho, không chỉ có mấy tay cựu chiến binh Mỹ mắc chứng PTSD “hồi tưởng về Việt Nam" trong mấy bộ phim Hollywood.


Để mang nhân vật Grandpa Mai tới thế giới thực, Mai đầu tư hẳn một bộ trang phục truyền thống mang đậm “văn hoá Việt Nam" nhằm thu hút đối tượng khán giả da trắng.


“Ông cụ ấy rất cổ hủ nhưng vẫn cố gắng thấu hiểu thế giới xung quanh đang đổi thay, nhờ sự giúp sức từ cháu trai ổng," Mai nói.


Mai chia sẻ, giống như bản thân mình, Grandpa Mai thật tình cờ lại cũng đang sống ở người ngoài. Trong khi ông cụ đang học cách khám phá thế giới phát triển không ngừng, thì cháu trai của ổng lại đang vật lộn để tìm về nguồn cội.


Tình thế tiến thoái lưỡng nan này tạo nên một câu chuyện hài hước về sự khác biệt văn hoá. Grandpa Mai, là cuộc hành trình để “tìm một vị trí cho riêng mình”.


Nguồn: Dublin InQuirer