Typewriter
 
  • Đức Minh Phạm

BI KỊCH VÀ HÀI KỊCH: LÀM SAO ĐỂ KHÔNG KỂ CHUYỆN CƯỜI TRONG ĐÁM MA HOẶC KỂ CHUYỆN MA TRONG ĐÁM CƯỜI?

Bi kịch và hài kịch có lịch sử "đối đầu" lâu đời. Cả hai tưởng chừng rất dễ phân biệt, chẳng hạn: câu chuyện nào làm cho chúng ta cười thì là hài kịch, còn ngược lại thì là bi kịch. Thế nhưng, cách phân biệt không đơn giản như vậy. Bằng chứng là có rất nhiều trường hợp "dở khóc dở cười" khi một người cố kể một câu chuyện thật mùi mẫn, nghiêm túc thì lại chọc cười đám đông, còn lúc họ càng cố tỏ ra hài hước, ta lại càng thấy... ẹ. Vậy sự khác biệt giữa cả hai là gì?


VỀ NHÂN VẬT:


Nhân vật trong những câu chuyện bi kịch thường là những con người tầm cỡ như các vị vua, quan lại (trong những câu chuyện cổ), hoặc những người vĩ đại, có đức tính tốt mà cả người kể lẫn người nghe đều ngưỡng vọng. Họ cũng là người dám đứng lên chống lại cái xấu, yêu cầu sự thay đổi. Các nhân vật có thể kể đến như: Thúy Kiều, người đồng nghiệp dám đứng lên phản đối máy chấm công, một người trên mạng xã hội nhịn ăn để phản đối phân biệt giới tính,..



Còn trong hài kịch, các nhân vật là những người bình thường, hoặc có đức tính mà ai cũng có thể liên hệ được (thường là tính xấu). Một số ví dụ về các nhân vật hài kịch: Thúy Kiều phiên bản parody hiện đại, thằng đồng nghiệp ỉa đùn vì ăn quá nhiều giò, một người nhịn ăn để phản đối phân biệt giới tính nhưng vẫn phải uống trà sữa,... Những người này thường ở địa vị thấp hơn cả người nói lẫn người nghe, và cái cười tạo ra từ đấy. Chúng ta cười vừa vì họ có tính xấu mà ai cũng hiểu, đồng thời ta biết mình đang không ở trong tình cảnh giống họ.


VỀ CÂU CHUYỆN:


Cũng giống trong nhân vật, những câu chuyện bi kịch thường phải vô cùng to tát, lớn lao đến mức hãi hùng. Những câu chuyện bi kịch thường được bắt đầu trong một khung cảnh bình yên, rồi hàng loạt biến cố xảy đến đày đọa nhân vật, để rồi cuối cùng số phận của những người này sẽ (thường) kết thúc trong bi thảm. Thúy Kiều với câu chuyện bị bán vào lầu xanh là một câu chuyện như vậy. Nếu người đồng nghiệp trong câu chuyện phản đối máy chấm công bị đuổi việc, đó sẽ là câu chuyện bi kịch đến kinh hoàng. Còn trường hợp cuối cùng thì có lẽ khỏi cần nói...



Hài kịch tiếp tục trái ngược với bi kịch. Nó là những câu chuyện hàng ngày, đời thường mà ai cũng có thể từng bắt gặp. Những câu chuyện hài kịch muôn thuở thường xoay quanh những tính cách xấu như: ki bo, không thể kiềm chế ham muốn, tham ăn,... Các vị dụ có thể là: Câu chuyện Thúy Kiều thời hiện đại mở lớp dạy đàn hát nhạc chế; chuyện về thằng đồng nghiệp ỉa đùn rõ rành rành nhưng liên tục đổ lỗi cho người khác; hoặc câu chuyện về một người đang cố gắng nhịn ăn nhưng lại dành 3 tiếng lướt Now để chọn xem nên mua trà sữa hãng nào uống,..


BI HÀI KỊCH VÀ CÂU CHUYỆN VỀ ..CẬN THỊ:



Diễn viên hài huyền thoại Charlie Chalpin từng nói: "Cuộc đời là hài kịch khi nhìn xa và bi kịch khi nhìn gần". Bạn càng hiểu rõ hoàn cảnh đằng sau, số phận của một người thì nhiều khả năng câu chuyện đó sẽ không còn buồn cười nữa. Ví dụ, nhân vật Tony trong bộ phim truyền hình "After Life" thường xuyên kể những câu chuyện cười về tất cả mọi người quanh anh. Trong một cảnh phim, Tony đến một đám tang và nói với người bạn: "Hy vọng đám sau sẽ vui hơn đám này". Thế nhưng, khi khán giả biết cuộc đời Tony gặp toàn những bi kịch đau lòng. Vợ anh và ba anh mới mất, còn tất cả những bạn bè xung quanh mà anh thường xuyên đùa đều có cuộc sống tệ hại. Khi đó, chúng ta đứng lơ lửng giữa cái cười không thể bật ra thành tiếng và cảm giác tội lỗi nếu cho điều đó là vui.


Quay lại câu nói của Charlie Chalpin, chúng ta có thể hiểu nó như sau: một người cận thị sẽ nhìn cuộc đời toàn bi kịch, còn một người viễn thị trông đâu cũng ra hài kịch. Bởi vậy, chúng ta cần phải có đôi mắt tốt để phân biệt đâu là bi kịch, đâu là hài kịch và lúc nào sử dụng chúng. Hãy rèn luyện đôi mắt ngay hôm nay bằng cách học thật nhiều nhé!